De werkgroep Vliegverkeer Bijlmermeer (WVB) is op 11 november 1992 opgericht na de vliegramp in Amsterdam-Zuidoost op 4 oktober 1992. De WVB stelt zich ten doel dat het belang van de omwonenden van de luchthaven duidelijk in de besluitvorming over de toekomst van het vliegverkeer wordt betrokken. Gezien de disproportionele invloed van de luchtvaartsector moeten wij ons blijvend inzetten om de komende jaren hinderbeperking te realiseren en het evenwicht te herstellen tussen het maatschappelijk belang van Schiphol en het bedrijfsbelang van de luchtvaartsector, waarbij wij de klimaatverandering als gevolg van CO2-emissies nadrukkelijk betrekken.

  1. Inleiding

De WVB zal blijven aandringen op het zoeken naar een evenwichtige balans tussen de economische belangen van de luchthaven en de belangen op het gebied van de leefbaarheid: hinderbeperking, veiligheid en gezondheid, met name  voor de bewoners van Amsterdam-Zuidoost. Ook het klimaatprobleem stelt grenzen aan de luchtvaart. De zwaar gesubsidieerde luchtvaartsector zal meer en meer als een gewone bedrijfstak moeten voldoen aan algemene normen van maatschappelijkheid.

De overschatting van het economische belang tegenover de onderschatting van de overlast en het gevaar voor Zuidoost blijft de WVB aan de orde stellen bij alle betrokken partijen. De ontwikkelingen van de luchtvaart in Nederland en Europa zijn door de WVB in het verslagjaar weer actief gevolgd en waar nodig hebben we gereageerd richting politici, luchtvaartsector en pers.

Wij hebben in dit verslagjaar ingezet op onze relatie met onze achterban, de bewoners van Amsterdam-Zuidoost. Ook heeft de WVB dit jaar overleggen gehad met andere bewonersgroepen rondom Schiphol. Het versterken van het netwerk van bewonersgroepen die betrokken zijn bij de ontwikkeling van Schiphol en onze positie daarin, wordt immers een steeds belangrijkere factor om invloed uit te oefenen op het besluitvormingsproces.

Tenslotte is de WVB de gemeente Amsterdam erkentelijk voor de ontvangen subsidies.

24 januari 2019                   Bestuur Stichting Werkgroep Vliegverkeer Bijlmermeer

De samenstelling van het bestuur was per 1 januari 2018 als volgt:

W. Looman, voorzitter a.i.
H. Kroese, secretaris
H. Spreij, penningmeester
L. Burgers
G. van Zwam
F. van der Veen
A.C.M. Wesseling – Van der Kleij

2. Thema’s

De WVB heeft in het verslagjaar aandacht besteed aan de volgende onderwerpen.

2.1  Gevaar voor omwonenden

Bij het gevaar voor de omwonenden is in de huidige Luchtvaartwetten (nog) niet voorzien in adequate regelgeving. Het groepsrisico, gedefinieerd als de kans op een ongeval met meer dan tien doden, is niet in de risicoanalyses meegewogen, hetgeen naar onze opvatting minimaal noodzakelijk is. De normstelling is bovendien niet dezelfde als die voor andere economische activiteiten wordt gehanteerd en allerlei risicofactoren worden buiten de berekeningen gehouden. Daarnaast worden aannames doorgevoerd die niet realistisch zijn. De Onderzoeksraad voor de Veiligheid heeft in een onlangs gepubliceerde rapportage hierop nogmaals gewezen.

Uit de veiligheidsstatistieken burgerluchtvaart valt te lezen dat 85% van de fatale ongevallen in de luchtvaart gebeurt bij de start of de landing; 29% bij de start en 56% bij de landing. Bij de start-ongevallen gebeurt het ongeluk in 83% van de gevallen tijdens de klim nadat het vliegtuig is losgekomen van de startbaan naar cruise-level. Bij de landingsongevallen gebeurt het ongeluk in 78% van de gevallen tijdens het manoeuvreren voor de nadering naar de landingsbaan toe en in 15% bij de daadwerkelijke landing. Dit nu zijn precies de fases van een vlucht die boven het woongebied in Amsterdam-Zuidoost worden afgewikkeld.

Volgens de WVB kan het wel aanzienlijk minder gevaarlijk worden als vermijdbare risico’s ook daadwerkelijk worden vermeden. De WVB pleit al jaren voor een aantal ‘eenvoudige’ maatregelen als:

  • niet manoeuvreren voor de landing boven dichtbevolkt gebied;
  • woongebieden uitsluitend gestabiliseerd overvliegen;
  • een verbod op verkort indraaien;
  • uitvliegpaden zo veel mogelijk weg van woongebieden;
  • adequate handhaving;
  • risky-carriers weren van Schiphol;
  • betere inspectie op de technische staat van vliegtuigen die Schiphol aandoen;
  • speciale procedures voor vliegtuigen in nood die het vliegen over steden voorkomen, in ons geval gebruik van de Buitenveldertbaan over Zuidoost.

Externe veiligheid blijft een belangrijk onderwerp voor de WVB. We wachten al jaren op een nieuw  Luchthaven Indelingsbesluit. Wij hebben dit ook in 2018 weer aangekaart bij de wethouder Luchtvaartzaken van Amsterdam.

2.2          Geluidmetingen

Mede met onze eigen geluidmeetposten van EANS kunnen we het vliegverkeer in Zuidoost goed volgen. Bovendien blijven alle gegevens in duidelijke grafieken bewaard. Zie de website van EANS (eans.net); de link EANS Live Meting bovenaan deze pagina verwijst direct naar geluidmeetposten Amsterdam-Zuidoost 1 (Huntum),  2 (Geerdinkhof) en 3 (Nieuw Kempering). Dit systeem volgt dus het vliegverkeer in de G-, H- en K-Buurt in Amsterdam-Zuidoost.

We hebben ook het afgelopen jaar weer moeten constateren dat afspraken over het gebruik van banen niet worden nagekomen. De zgn. Rinnooy Kan – norm (windnormering) wordt met voeten getreden. Er is altijd wel een reden te bedenken waarom deze norm niet toegepast kan worden (teveel wolken, teveel mist, teveel zon). Het schenden van al dit soort afspraken wordt tegenwoordig aangeduid met de term ‘geschiphold’ worden.

2.3       Communicatie

Eén van de middelen om onze doelstellingen te realiseren is het informeren van onze achterban en met deze achterban in dialoog te gaan. Onze website, Facebookpagina, Twitter en nieuwsbrief zijn daarvoor goed inzetbaar.

2.3.1    Website: De website bevat naast enige algemene informatie artikelen die inzicht geven in het gevaar, geluid, luchtverontreiniging, het Aldersakkoord en andere zaken over vliegverkeer in de omgeving van een luchthaven. Dit verslagjaar zijn 47 items op onze website geplaatst.

2.3.2    Facebook: Via onze pagina informeren we bewoners direct over actuele luchtvaartkwesties. In samenhang met de website vergroten wij hiermee ons bereik. In 2018 hebben wij 148 items geplaatst met een bereik van enkele duizenden mensen.

2.3.3      Twitter: in februari zijn we gestart met het account @WVBijlmer. We hebben inmiddels zo’n 80 tweets geplaatst die relevant zijn voor de bewoners van Amsterdam-Zuidoost op het gebied van vliegtuigoverlast. Het aantal volgers en retweets groeit gestaag. Toptweets halen makkelijk duizend views.

2.3.4    Nieuwsbrief: Wij hebben dit jaar twee nieuwsbrieven verspreid, in januari en in september.  De nieuwsbrief is opnieuw een mogelijkheid om meer bewoners bij de werkzaamheden van de werkgroep te betrekken.

De nieuwsbrief van januari ging voor een belangrijk deel over de gemeenteraadsverkiezingen in maart. Een ander onderwerp was de wijze waarop bewoners ‘geschiphold worden’. Een voorbeeld is de wijze waarop het aantal vliegbewegingen wordt weggeredeneerd. In 2018 waren er ruim 512.000 vliegbewegingen. Dat is dus ruim boven de volgens het Aldersakkoord toegestane grens van 500.000. Door 17.000 vliegbewegingen toe te schrijven aan wat genoemd wordt ‘general aviation’ kon het aantal vliegbewegingen toch beneden de 500.000 geredeneerd worden.

De nieuwsbrief van september ging onder meer in op het collegeakkoord van Amsterdam, waarin opgenomen is, dat groei van Schiphol tot 2023 niet aan de orde kan zijn. Ook wordt melding gemaakt van de oprichting van het LBBL (Landelijk Bewonersberaad Luchtvaart), dat een overkoepelende organisatie wil zijn voor de hele diversiteit aan actiegroepen die zich rond vliegvelden hebben ontwikkeld. De WVB heeft zich daarom aangesloten bij het LBBL.

2.4       Verkiezingen Gemeenteraad

In verband met de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018 heeft de WVB in 2017 een manifest opgesteld. In dit manifest wordt ingegaan op thema’s als effecten van vliegverkeer op de veiligheid van bewoners, de risico’s voor de volksgezondheid, de bijdrage van het vliegverkeer aan de klimaatontwikkeling, de betekenis van de afwezigheid van marktwerking voor de luchtvaart en de ontsluitingsrichting van Schiphol.

Aan de hand van de inhoud van dit manifest heeft de WVB de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen geanalyseerd. Ons bleek, dat een groot aantal partijen onze visie over de toekomst van Schiphol delen. In een brief aan de partijen die aan de onderhandelingen voor een nieuw college deelnamen hebben wij in een vervolgbrief nogmaals de hoofdlijnen van ons manifest voorgelegd. In het collegeakkoord staat een zeer restrictieve opvatting voor de toekomst van Schiphol. Deze opvatting speelt ook een belangrijke rol bij de standpunt­bepaling van de Bestuurders Regio Schiphol (BRS) geleding in de Omgevingsraad Schiphol (ORS) bij het formuleren van een advies voor de ontwikkeling van Schiphol na 2021, wanneer het huidige Aldersakkoord afloopt.

2.5          Verkiezingen Provinciale Staten

In maart 2019 zijn er verkiezingen voor de Provinciale Staten. Zoals wij dat voor de gemeenteraadsverkiezingen hebben gedaan, hebben wij ook voor de Provinciale Statenverkiezingen een manifest opgesteld. Dit manifest komt inhoudelijk overeen met onze stellingname zoals verwoord in het manifest voor de gemeenteraadsverkiezingen. Wij hopen dat ook dit manifest veel overeenkomsten zal hebben met de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen.

2.6          De toekomst van Schiphol

Verreweg het belangrijkste onderwerp in 2018 was de discussie over de toekomst van Schiphol. In 2021 loopt het huidige beleidskader af. De discussie over een nieuw beleidskader is dit jaar volop in gang gezet. Een brede maatschappelijk consultatie maakte onderdeel uit van de voorbereidingen. Leden van de WVB hebben volop in dit proces geparticipeerd.

De werkgroep heeft haar zienswijze over deze toekomstige ontwikkeling neergelegd in een brief aan de bewonersdelegatie van de ORS.

2.7       Participatie WVB

Het bestuur en leden van de WVB hebben in het verslagjaar geparticipeerd in de volgende platforms/commissies:

2.7.1      UECNA

De WVB is lid van UECNA, de Europese koepelorganisatie die strijdt tegen vliegtuigoverlast (geluid, uitstoot, gevaar). Wouter Looman is onze vertegenwoordiger. Hij is bestuurslid en webmaster.

  • De algemene ledenvergadering vond plaats op 21 april, met een bestuursbijeenkomst daaraan voorafgaand op 20 april.
  • UECNA heeft een nieuwe uitbreiding van activiteiten met deelname aan ICAO-werkgroepen rond geluid als waarnemers voor ICSA (Internationale Coalitie voor een Duurzame Luchtvaart).
  • Op 20 oktober 2018 werd een conferentie gehouden om de 50e verjaardag van de oprichting van UECNA te vieren, met deelname van vertegenwoordigers van veel Europese organisaties tegen vliegtuiglawaai. Deelnemers uit de verschillende landen hielden presentaties over actuele thema’s uit hun land en best practices werden gedeeld.
    Bestuursleden blikten terug en vooruit. Wouters bijdrage bestond uit een presentatie over het belang van communicatie om de doelstellingen en acties UECNA te verspreiden, terugkijkend op de manieren waarop ze communiceerden in 1968 en de manieren waarop we communiceren in 2018. Hij analyseerde dat de problemen dezelfde waren en vandaag, maar zoals hij zei dat er tegenwoordig meer wetenschappelijke gegevens zijn en dat het eenvoudiger en directer is om al deze elementen te verspreiden door het gebruik van sociale media. Het gemiddelde voor UECNA-tweets is bijvoorbeeld zo’n 2 – 3.000 views met uitschieters naar meer dan 15.000 views.

50 jaar UECNA, 20 oktober Brussel

  • Een en ander leidde ertoe dat UECNA inmiddels meer naamsbekendheid heeft en vaker benaderd wordt om beleidsaanbevelingen te doen. Groot probleem blijft de financiering van alle kosten: de paar honderd euro bijdrage van deelnemende organisaties is bij lange na niet genoeg om alle kosten te dekken.
  • Het bestuur komt sinds dit jaar vaker bij elkaar om de strategie te bespreken en voor overleg, als aanvulling op de maandelijkse telefonische bestuursvergaderingen. Voor meer informatie zie uecna.eu en @uecna_eu

2.7.2      Andere bewonersplatforms in de regio Schiphol

Er is informeel veel contact met andere bewonersplatforms die ook streven naar vermindering van overlast door vliegtuigen

  • Omgevingsraad Schiphol (ORS): Wouter Looman, voorzitter a.i. van de WVB, is plaatsvervangend bewonersvertegenwoordiger in de ORS (voor de Zwanenburgbaan). Voor de Buitenveldertbaan is Peter Hesp bewonersvertegenwoordiger. De bewonersdelegatie is indertijd gekozen door kiesmannen, die ieder weer bewonersorganisaties vertegenwoordigden (zoals de WVB). De WVB heeft de contacten met de kiesmannen dit jaar aangehaald om de invloed  op de bewonersvertegenwoordigers in de ORS te vergroten.
  • Werkgroep ‘Het groeiend monument’: Herma Spreij heeft tot en met 2017 in deze werkgroep geparticipeerd. In 2017 was het 25 jaar geleden dat het EL-Al toestel in de flat Groeneveen/ KleinKruitberg neerstortte. De herdenking was mede hierdoor toen groter van opzet en waren alle bevolkingsgroepen uit zuidoost vertegenwoordigd in/tijdens de herdenking. In 2018 was de herdenking van een iets bescheidener opzet. Als ieder jaar heeft de werkgroep een bloemstuk bij het monument geplaatst.
  • Lotgenotengroep: Herma Spreij heeft deelgenomen aan deze groep. Besloten is om deze eind 2017 op te heffen, nadat geconstateerd werd dat er steeds minder mensen contact opnamen met de Lotgenoten Bijlmer Vliegramp groep.
  • Stichting Aktie Gezondheid Gaasperdammerweg (AGG): met de AGG is een samenwerkingsverband ten aanzien van de geluidmeetposten 1 en 3, de telefoon en printer.
  • Periodiek is er overleg tussen de wethouder luchtvaartzaken en vertegenwoordigers van de bewonersorganisaties. De WVB maakt onderdeel uit van het overleg. De effectiviteit van dit overleg is het afgelopen jaar aanzienlijk versterkt. De bewonersvertegenwoordigers bespreken het overleg voor en ook na afloop wordt het overleg geëvalueerd en worden vervolgacties besproken. Zo hebben de bewonersvertegenwoordigers zich tot de raad gericht met de boodschap om het collegeakkoord uit te werken in een meer kaderstellende opdracht aan het college.

2.8       Ultrafijnstof

Ultrafijnstof is één van de grote levensbedreigende problemen die het gevolg zijn van het luchtverkeer.

In december 2017 is mede op aandringen van bewonersorganisaties een uitgebreid longitudinaal onderzoek van start gegaan. Dit wordt uitgevoerd door TNO en het RIVM en zal ongeveer vier jaar in beslag nemen. Afgesproken is dat tussenresultaten direct bekend gemaakt zullen worden, zodat ze meegenomen kunnen worden bij de besluitvorming over nieuw luchtvaartbeleid.

2.9       Bewonersparticipatie

Er zijn ook in dit verslagjaar veel contacten geweest met bewonersbelangenorganisaties. Voor meer details: zie de pdf-versie van dit jaarverslag.

2.10       Bewonersbijeenkomst

Op 24 oktober heeft de WVB in het CEC gebouw aan de Bijlmerdreef een bewonersbijeenkomst georganiseerd. Centraal stond de uitvoering van het collegeakkoord van de gemeente Amsterdam. Vertegenwoordigers van verschillende bewonersorganisaties spraken met elkaar in een forum over hun wensen met betrekking tot het door de gemeente te voeren Schipholbeleid. Het raadslid voor Groen Links in de gemeenteraad Imane Nadif gaf vervolgens aan de hand van de uitkomsten van de discussie aan op welke manier zij vanuit de raad richting wil geven aan het beleid. Ruim twintig bewoners uit Zuidoost hebben geparticipeerd in deze informatieve bijeenkomst. De uitkomst was eenduidig: geen verdere groei van Schiphol.

2.11        Archivering

De WVB heeft veel beeldmateriaal over de periode 1992 tot en met 1995. In het verslagjaar is besloten om deze beelden te digitaliseren zodat ze beter beschikbaar blijven voor de toekomst.

3. Overzicht activiteiten WVB in 2018

De WVB was bij tientallen bijeenkomsten vertegenwoordigd: Voor meer details: zie de pdf-versie van dit jaarverslag.

Naast geagendeerde bijeenkomsten heeft veel ad hoc overleg plaatsgevonden in verband met de verschillende acties die de WVB heeft ondernomen.

4. Financiën

Ook dit jaar heeft de WVB subsidie ontvangen van Stadsdeel Zuidoost. Wij zijn daardoor in staat geweest onze activiteiten te continueren en nieuwe actuele zaken op te pakken. Wij zijn het Stadsdeel Zuidoost erkentelijk voor deze bijdrage.

In een door de WVB opgesteld financieel overzicht over het jaar 2018 is een verant­woording gegeven van de ontvangen subsidie en donaties. Dit overzicht wordt, tegelijk met dit inhoudelijk jaarverslag, online toegestuurd aan het subsidiebureau van de Gemeente Amsterdam.

Tijdens de bestuursvergadering van de Stichting WVB op 24 januari 2019 is de penningmeester gedechargeerd voor het gevoerde financiële beleid over 2018.

5. Resultaten

De WVB kan over het verslagjaar de volgende positieve effecten melden:

  • De WVB heeft het contact met de achterban geïntensiveerd.
  • De WVB heeft de communicatie met de achterban verder verbeterd en verbreed.
  • De WVB heeft haar positie in voor de luchthaven relevante netwerken versterkt.
  • De WVB gebruikt haar versterkte positie om effectiever de belangen van de bewoners te kunnen dienen en krachtiger in te kunnen zetten op realisatie van haar doelstellingen:
    • minder gevaar,
    • minder hinder (geluid en luchtverontreiniging),
    • minder aantasting van de gezondheid als gevolg van luchtverkeer boven dichtbevolkte gebieden,
    • bijdrage aan het agenderen van het klimaatprobleem als gevolg van de luchtvaart,
    • bijdragen aan het relativeren van het economisch belang van Schiphol voor de regio.

Het meten van de effecten van de inspanningen van de WVB ter verbetering van het leefklimaat van de bewoners van Amsterdam-Zuidoost vindt o.a. plaats door:

  • Monitoring aantal hits op de website.
  • Monitoring aantal volgers op Facebook en Twitter.
  • Eigen waarneming (via bewonersverenigingen, persoonlijke contacten met burgers, etc.).

Het bestuur van de WVB is van mening dat alle inspanningen van het afgelopen jaar er mede toe hebben geleid dat in overheids- en luchtvaartkringen het besef is gegroeid dat reke­ning moet worden gehouden met de belangen van bewoners onder aan- en uitvliegrou­tes van de luchtha­ven Schiphol, in het bijzonder met betrekking tot het gevaar, geluidsoverlast en luchtverontreiniging van vliegverkeer. Hoe­wel de WVB onderkent dat het heel moeilijk is om alles te bereiken wat ons voor ogen staat, vinden we dat het van groot belang is om onze activiteiten te continueren. Vooral omdat de WVB een zekere deskundigheid heeft opgebouwd en als volwaardige gesprekspartner deel kan nemen aan alle relevante discussies.

Wij hopen ook de komende jaren de belan­gen voor de bewoners van Zuidoost inzake de overlast door vliegverkeer te kunnen blijven behartigen.

6. Vooruitblik  2019

 Het komend jaar leggen wij de focus – onder het motto Het roer moet om – op:

  • Betere marktwerking in massavervoer door tegengaan fiscale bevordering vliegverkeer.
  • Vliegverkeer brengen binnen de werking van het klimaatbeleid.
  • Tegengaan van te veel vliegbewegingen boven dicht bevolkte gebieden.
  • Minder vluchten.
  • Ontmythologiseren van de noodzaak van groei van het vliegverkeer voor de economische positie van Amsterdam.

Colofon

  • Stichting Werkgroep Vliegverkeer Bijlmermeer
  • Geerdinkhof 189, 1103 PW Amsterdam-Zuidoost
  • Tel: 020 – 690 34 16
  • Contact via het formulier op deze website
  • KvK: 41215820
  • IBAN: NL93 INGB 0006 8933 97

Als ieder jaar heeft de werkgroep een bloemstuk bij het monument geplaatst.